Diocese of Boac

Marinduque, Simbahan ng mga Dukha na may Katarungan, Pag-ibig at Kapayapaan

Synodal Decrees (Tagalog Version)

synod_logo

DEKRETO HINGGIL SA KATARUNGAN

PARA SA DIYOSESIS

1. Bumuo ng isang komite sa hanay ng kaparian at abogadong sibil para sa mabisang pagkilos sa mga usaping pangkatarungan na tutugon sa mga biktima ng kawalang katarungan.

2. Patatagin ang umiiral na Boac Lingkod-Pari Foundation, Inc. na tumutugon sa kapakanan ng mga pari.

3. Magtatag ng komite na mag-aaral at gagabay sa kapakanan ng mga manggagawa ng Diyosesis at mga Parokya (tulad ng SSS, PhilHealth, at iba pang benepisyo).

4. Pag-ibayuhin ang mga programa ng Diyosesis para sa mga kabataan, lalo’t higit sa mga dukha at hindi nakapag-aral.

5. Magkaroon ng mga programa sa pagkalinga sa mga senior citizens, victims of child abuse and child labor, mga maysakit at may kapansanan.

6. Magkaroon ng patuloy at malawakang kampanya hinggil sa wastong pangangalaga sa likas na yaman at kalinisan ng kapaligiran, at tahasang pagtutol na may matibay na paninindigan sa anumang uri ng malakihang pagmimina (open-pit, underground, etc.) at iba pang katulad na industriya at gawaing may malubhang epekto sa kapaligiran o ekolohiya ng lalawigan.

7. Magkaroon ng masusing pag-aaral tungkol sa pagpapatupad ng Self-Sufficiency Program tungo sa pag-aalis ng sistemang Arancel.

8. Magkaroon ng patuloy na pag-aaral at pagmumulat para sa pagtatanggol ng mga pantaong karapatan at kamalayan ng pananagutan sa iba’t-ibang aspeto ng buhay: personal, kultural, espiritwal, sosyal at politikal lalo na sa panahon ng halalan.

PARA SA MGA PARI

9. Isabuhay ng mga pari ang tunay na diwa ng pagkakapatiran, kapayakan, at katarungan.

10. Maging sensitibo sa pagtugon sa pangangailangan ng mga manggagawa sa Parokya at maging maingat at mahinahon sa pagbibitiw ng salita at pamumuna sa mga naglilingkod sa pagdiriwang ng Banal na Misa.

11. Maging pantay ang paglilingkod sa Sambayanan, sa pagdiriwang ng mga Sakramento at Sakramental.

12. Sikapin ng lahat ng pari na makisangkot at manindigan sa mga usaping pangkatarungan at pangmoralidad.

13. Pag-ibayuhin ng mga pari ang pangangalaga sa mga nasa liblib na pook upang madama ang kanilang pangangailangan at maiparating ng mga tao ang kanilang mga karaingan, puna, at mungkahi.

14. Maging makatarungan at makatotohanan sa pagpapahayag ng homiliya na nakaugat sa Banal na Salita ng Diyos.

15. Magbigay ng natatanging pansin sa mga dukha, api at may kapansanan at maayos na pagtanggap sa kanila sa lahat ng oras.

PARA SA MGA LAYKO

16. Aktibong makisangkot sa mga gawaing pangsimbahan at sa paglutas ng mga suliraning pangkasalukuyan ayon sa patakaran ng Simbahan.

17. Hikayatin, gabayan, at tulungan ang mga pinuno sa pamahalaan, paaralan at pamayanan na makaganap ng wasto ayon sa makatarungang batas ng Diyos at tao.

18. Magbahagi ng yaman, talino, at panahon sa paglilingkod sa Sambayanan.

19. Maging kaagapay ng mga pari sa usaping moral, at espiritwal; at tumulong sa pinansyal na pangangailangan ng mga pari.

20. Patuloy na maging aktibo sa paglilingkod sa Simbahan kahit na sinong Lingkod Pari ang italaga sa Parokya.

PARA SA PAROKYA

21. Palawakin at gawing sistematiko ang paghuhubog at pagbubuo ng BPK (Batayang Pamayanang Kristiyano) sa mga barangay tungkol sa katarungan.

22. Magbigay ng kaukulang suporta sa mga naglilingkod sa pagbubuo ng BPK (Batayang Pamayanang Kristiyano).

23. Magbuo ng konseho at sangguniang legal at maglaan ng pondo na tutugon sa pangangailangan ng mga biktima ng kawalang katarungan.

24. Pag-ibayuhin ang suportang pang-pinansyal para sa Catechetical Program.

25. Magkaroon ng mga programa hinggil sa patuloy na paghuhubog ng konsiyensya, tulad ng adult catechism, upang matugunan ang mga suliraning pangkasalukuyan.

PARA SA KOMISYON NG PAGHUHUBOG

26. Ipagpatuloy at bigyan ng suporta ang programa ng paghuhubog ng mga katekista ukol sa katarungan.

27. Magkaroon ng malawak, sistematiko at progresibong paghuhubog sa mga tao tungkol sa katarungan batay sa Panlipunang Turo ng Simbahan upang malaman ang kahalagahan ng karapatang-pantao at isulong ito.

PARA SA KOMISYON NG PAGSAMBA

28. Magkaroon ng regular na pag-aaral ang mga naglilingkod sa altar (lay ministers, sakristan, lektor, commentators) tungkol sa katarungan.

29. Pasiglahin at suportahan ng pari at Sambayanan ang koro bilang isang mahalagang sangkap sa Banal na Pagdiriwang.

PARA SA KOMISYON NG PAGLILINGKOD

30. Itaguyod at palawakin ang kooperatiba, lalo na sa mga mamamayang nasa liblib na barangay.

31. Magtatag ng “Justice and Peace Desk” na tutugon sa mga paglabag sa karapatang pantao.

32. Magkaroon ng “Counseling Ministry” para sa mga Pamilya ng mga bilanggo.

PARA SA KOMISYON NG PAMILYA

33. Makisangkot ang buong pamilya sa mga gawain at programa ng Simbahan ukol sa katarungan.

34. Pakilusin ang Matrimonial Court na tutugon sa usaping pampamilya.

35. Magkaroon ng malawak na kampanya at pagmumulat hinggil sa imoralidad ng abortion at contraceptives.

PARA SA KOMISYON NG KABATAAN

36. Pag-ibayuhin ang mga konkretong programa na tutugon sa pangangailangan ng kabataan ukol sa katarungan.

37. Imulat ang kabataan hinggil sa kasamaang dulot ng bisyo at gabayan sa pakikisangkot sa usaping panlipunan.

PARA SA PAARALAN

38. Patuloy na hikayatin ang mga guro at mag-aaral sa gawaing pangsimbahan at sa usaping pangkatarungan.

39. Itaguyod ng Sambayanan ang Catholic Schools at palakasin ang Parent-Teachers Community Association (PTCA).

40. Pag-aralan at bigyan ng akma at makatarungang pagtugon ang pangangailangang pinansyal ng mga guro at maralitang mag-aaral.

PARA SA BOKASYON AT MISYON

41. Ipagpatuloy at pag-ibayuhin ang maagang paghuhubog ng mga nagpapari ukol sa katarungan.

PARA SA MGA RELIHIYOSA

42. Pag-ibayuhin ang paglilingkod sa mga dukha.

43. Maging sensitibo sa pangangailangan ng ibang kongregasyon.

44. Makisangkot sa mga gawain at programa ng mga Parokya at Diyosesis tungkol sa katarungan.

MGA IBA PANG PANUKALA

45. Magkaroon ng patuloy na ugnayan at tulungan ang Simbahan at Pamahalaan ukol sa usaping pangkatarungan.

DEKRETO HINGGIL SA PAG-IBIG

PARA SA KAPARIAN

46. Unang magsabuhay ang mga pari ng pag-ibig at pagmamalasakit sa pamamagitan ng patuloy na kasigasigan sa pagpapatupad ng mga programang pang-Diyosesis na ipinapatupad sa Parokya na taglay lagi ang pagmamahal sa pagdiriwang ng mga sakramento, lalo’t higit ang Banal na Misa.

47. Lalong pag-ibayuhin ang pagdalaw sa mga maysakit at maagap na tumugon sa mga nangangailangan ng Sakramento ng Kumpisal at Pagpapahid ng Santo Oleo.

48. Ipagpatuloy ang pagtatalaga ng oras at panahon sa mga kasapi ng Parokya na nasa liblib na pook o mga barangay. (“barangay-babad”).

49. Unang kakitaan ang mga pari ng pagkakaisa, pagmamahal at pagkakapatiran.

50. Bigyan ng pangunahing pansin ang mga pangangailangan ng kapwa, lalo’t higit sa kapwa-pari, ipagtanggol sa mga maling akala, tsismis, at pagbibigay ng oras sa pakikinig.

51. Unang kakitaan ang mga pari ng pagmamahal sa panalangin, Sakramento ng Eukaristiya, at debosyon sa Mahal na Birhen.

52. Patatagin at palawakin ang ugnayan ng mga pari at sangay ng pamahalaan (barangay, municipal, provincial, national) sa pagtugon sa lahat na aspeto ng buhay ng tao.

53. Ipagpatuloy ang paghubog sa mga mananampalataya hinggil sa pagmamahal at sa kahalagahan ng Banal na Eukaristiya.

54. Makisangkot sa pagsulong at pagpapaunlad ng Ekumenismo.

PARA SA MGA LAYKO

55. Sikapin ng mga layko na magkaroon ng malawak na pang-unawa at pagtugon sa kalagayan at pangangailangan ng mga pari at madre.

56. Tulungan at suportahan ang mga pari sa usaping moral, espiritual at pinansiyal.

57. Umagapay sa mga pangangailangan ng mga kapit-bahay, lalong-lalo na sa mga kabataan, senior citizens, magsasaka, mangingisda, may kapansanan, mga bilanggo at mga pamilya ng migrant workers.

PARA SA KOMISYON NG PAGSAMBA

58. Magsanay ng mga awiting liturhikal (pagsamba) at maghanay ng mga awiting angkop sa pagdiriwang.

59. Magbalangkas ng panibagong pamamaraan o variations sang-ayon sa batas ng Liturhiya upang maging buhay, masigla, at lalo pang maging makabuluhan ang pagdiriwang ng Banal na Misa lalo’t higit sa mga natatanging pagdiriwang sa Parokya o Diyosesis.

60. Ipagpatuloy ang paghuhubog sa mga mananampalataya hinggil sa pagmamahal sa Banal na Eukaristiya bilang sentro ng buhay Kristiyano.

61. Pagyamanin at isabuhay ang tunay na diwa ng debosyon at tradisyon sa ating lalawigan.

62. Magkaroon ng katekesis hinggil sa ritu, kilos o galaw sa liturhikong pagdiriwang at mga gawaing paraliturhikal.

PARA SA KOMISYON NG PAGHUHUBOG

63. Bigyan ng nararapat na pansin ang pagtuturo o katesismo ukol sa pagmamahal at pagpapaunlad sa kapaligiran at kalikasan (marine reserve, water shed, sea farming, waste management).

64. Magkaroon ng ugnayan ang Simbahan at ang Pamahalaan sa pagbibigay ng scholarship sa mga kabataang dukha at may kakayahan.

65. Tiyakin na mabigyan ng nararapat na suportang moral at pinansyal ang pagpapatupad ng mga programang pag-aaral, paghuhubog sa Sambayanan at kaanib ng Parish Pastoral Council (PPC).

66. Mabigyan ng sapat at patuloy na kasanayan ang mga kaanib ng Komisyon tungkol sa higit na epektibong pamamaraan ng pagtuturo at paghuhubog na gumagamit ng estratehiyang masusing pag-iisip (o “critical thinking”) at gumagamit ng sistemang tumutugon sa hamon ng kasalukuyang panahon.

67. Magkaroon ang mga katekista ng ibayong pag-aaral hinggil sa pagtuturo na may kaugnayan sa pagmamalasakit sa kalikasan.

68. Magsagawa ng mga regular na programang pang-espiritual tulad ng “retreat”, “recollection”, “workshop-seminar” atbp. para sa mga katuwang na nanunungkulan sa pamahalaan upang sila ay maging epektibong lingkod ng tao at ng Diyos.

PARA SA KOMISYON NG PAGLILINGKOD

69. Pag-ibayuhin ang mga programa ng Alay-Kapwa sa bawa’t Parokya.

70. Ipagpatuloy at pag-ibayuhin ang mga programang pang-kabuhayan at pabahay para sa mga lubhang nangangailangan.

71. Magtalaga ng mga manggagamot na kakalinga sa mga maysakit at nangangailangan, at magkaroon ng konkreto at regular na programa para sa Medical Mission.

72. Magkaroon ng kongkretong programa na tutugon sa pangangailangang moral, legal, espiritual, at materyal ang mga kapatid nating nasa bilangguan.

73. Ipagpatuloy ang paglingap sa mga mahihirap, inaapi at pinagsasamantalahang kasapi ng Sambayanan.

PARA SA KOMISYON NG PAMILYA AT BUHAY

74. Magkaroon ng programa para sa paghuhubog ng Sambayanan ukol sa “adult catechism”.

75. Gumawa ng mga programa at konkretong pagkilos (tulad ng family enrichment and counseling program for “single parents”, “battered wives and husbands”, “amicable settlement of land disputes, etc.) na magbibigay-daan sa pagkakaroon ng sambahayan, kapit-sambahayan o komunidad na may pagkakasundo, pag-uunawaan, pagmamahalan at pagtutulungan, lalo’t higit sa panahon ng krisis at pangangailangan.

76. Gawing operasyonal ang Matrimonial Court sa ating Diyosesis.

77. Ipagpatuloy ang tradisyong Kristiyano at Pilipino ng pangangalaga sa mga magulang at matatandang miyembro ng pamilya.

78. Pag-ibayuhin ang programang “responsible parenthood” at “Natural Family Planning” at tutulan ang pagkitil ng buhay.

79. Itaguyod ang kabanalan ng Sakramento ng Kasal.

PARA SA KOMISYON NG KABATAAN

80. Magkaroon ng “Scholarship Program” para sa mga kabataang dukha na may kakayahan at may pagnanais makapag-aral.

81. Magkaroon ng karampatang suporta, pagkalinga sa mga kabataan mula sa kaparian at Parokya.

82. Magkaroon ng konkretong programa na tutugon sa pangangailangan ng mga indigent children.

83. Magkaroon ng konkretong programang pangkabuhayan para sa mga out-of-school youth.

84. Patingkarin ang programang paghuhubog, pag-aaral at kamulatan para sa Kabataan hinggil sa tamang kahulugan ng pag-ibig, batay sa diwa ng Ebanghelyo at Turo ng Simbahan.

85. Gabayan at tulungan ang kabataan na mamulat sa tunay na diwa ng pagmamahal lalo na sa kanilang pamilyang kinabibilangan.

86. Itaguyod ang katesismo sa mga kabataan sa pamamagitan ng iba’t-ibang teknolohiya, katulad ng radio, CATV, internet, text messaging.

PARA SA BOKASYON

87. Magkaroon ng programang gagabay sa mga magulang upang matulungang maialay at maihanda ang mga anak sa tawag ng paglilingkod.

88. Pasiglahin at palawakin ang programa ng Komisyon ng Bokasyon at Misyon na magtataguyod sa apostolado at misyon sa pagpapari at pagmamadre.

89. Magbuo at magtatag ng samahan ng mga nagtataguyod sa mga nagpapari at nagmamadre.

90. Ipagpatuloy ang malawak na kampanya sa mga kabataan na nagnanais magpari o magmadre.

91. Magkaroon ng programang magmumulat sa Sambayanan tungkol sa pagtataguyod sa mga nagpapari at nagmamadre.

92. Kakitaan ng kasimplehan ng buhay ang mga pari, nagpapari at nagmamadre, ayon sa diwa ng pagmamahal/karukhaan.

93. Manghikayat ng mga taong may mabuting kalooban at handang tumulong sa pinansiyal at materyal na pangangailangan ng mga nagpapari at nagmamadre.

PARA SA EKUMENISMO

94. Itaguyod ang paggalang sa kapwa maging anuman ang kanyang relihiyon.

95. Pag-ibayuhin ang pagdiriwang ng Christian Unity Octave.

PARA SA PAARALANG KATOLIKO

96. Palawakin ang “scholarship” ng mga paaralang Katoliko.

97. Itaguyod ng Diyosesis at ng mananampalatayang Katoliko ang Catholic Education at tulungan ang pangangailangang pinansyal ng mga guro.

98. Maging katuwang sa pagsasakatuparan ng mga programang pang-Diyosesis at pamparokya, lalo’t higit sa paghuhubog sa kaisipan at pag-uugali ng mga kabataang mag-aaral, at gayundin sa mga magulang.

99. Magkaroon ng pantay-pantay na pagkalinga at pagtingin ang mga taga-pamahala ng mga Catholic schools sa mga mag-aaral, manggagawa at mamamayan ng Sambayanan.

100. Ipagpatuloy at palakasin ang programang katesismo sa mga pampuklikong paaralan.

101. Itaguyod ang Faculty Development Program upang mapaunlad ang kalidad ng edukasyon.

PARA SA MGA RELIHIYOSA

102. Makiisa sa programa ng Diyosesis (ARM: Association of Religious Sisters of Marinduque) upang sila ay maging tunay na tanda ng pag-ibig ng Diyos sa Sambayanan.

103. Magkaroon ng natatanging apostolado sa mga dukha (gaya ng may kapansanan, maysakit, bilanggo).

DEKRETO HINGGIL SA KAPAYAPAAN

PARA SA DIYOSESIS

104. Magkaisa ang mga pari, relihiyosa, mga lider layko at mga pang-Diyosesis na komisyon sa pagtataguyod ng mga programa at mga proyektong magmumulat, magbubuo, magpapakilos, magpapaunlad sa Sambayanan tungo sa kapayapaang naka-ugat sa katotohanan, nakatayo sa katarungan, binibigyang buhay ng pag-ibig at ginaganap sa kalayaan.

105. Aktibong makisangkot ang Obispo, pari, relihiyosa, Parish Pastoral Council at lahat ng grupong pangsimbahan sa pagtutol sa mga estruktura ng katiwalian, pagkamakasarili, mapagsamantala at mapaniil na paggamit ng yaman at kapangyarihan sa pamamaraang “active non-violence”.

106. Magtatag ng isang “arbitration council” na mag-aayos ng mga sigalot o usapin sa pagitan ng kaparian at mga lider layko at mga organisasyong pang-diyosesis, upang higit na maging epektibong tagapaghatid at tagapagpanatili ng kapayapaan.

107. Maglunsad ng patuloy na pag-aaral ang kaparian at mga manggagawa ng simbahan tungkol sa kasalukuyang kalagayan ng lipunan.

108. Magkaroon ng epektibong pamamaraan sa pagpapatupad ng mga programa ng Diyosesis.

109. Magkaroon ng ugnayan ang Diyosesis/Parokya at pamahalaang lokal hinggil sa mga gawaing pangsimbahan (halimbawa, sayawan tuwing bisperas ng piyesta ay ipagbawal).

PARA SA PAROKYA

110. Magbigay ng prayoridad ang mga pari, mga kaanib ng Parish Pastoral Councils, Barangay Pastoral Councils, mga samahang pansimbahan at Charismatic Renewal Movements para sa puspusang pagbubuo, pagpapanatili at pagpapatatag ng mga BPK (Batayang Pamayanang Kristiyano) upang matamo ang ganap na kapayapaan.

111. Bumuo ang mga Parokya ng Lupon ng Tagapayo [counselors] na tutugon sa mga espiritual at moral na pangangailangan ng mga mananampalataya.

112. Ipagpatuloy ang pagbibigay ng pagkakataon sa mga BPK (Batayang Pamayanang Kristiyano) na makilahok sa pagdedesisyon at pagbubuo ng mga programa sa Parokya.

113. Ipagpatuloy ang ugnayan ng lokal na pamahalaan at Simbahan hinggil sa pagpapahalaga at pagpapanatili ng kaayusan at katahimikan ng Sambayanan.

114. Ipagpatuloy ang programa tungkol sa pangangalaga sa kalikasan at likas na yaman.

PARA SA KOMISYON NG PAGSAMBA

115. Ipakita at ipadama ng mga ministro na ang pagdiriwang ng mga sakramento, lalo’t higit sa Sakramento ng Pakikipagkasundo (kumpisal) ay tunay na mga tanda ng pakikipagkapayapaan.

116. Pag-ibayuhin at panatilihin ang ating magagandang tradisyon at kaugalian tulad ng sama-samang pagdarasal ng Orasyon (Angelus), Santo Rosaryo, pagdalaw sa Santisimo Sakramento.

117. Palaganapin at ihatid sa bawa’t tahanang Katoliko ang pagbabahaginan ng Salita ng Diyos (Bible sharing) tungo sa ipagkakamit ng kapayapaan.

118. Bigyan diin ang aspeto ng relihiyon sa mga sumusunod na tradisyon: a) Morionan, b) Santacruzan, c) Pabasa, d) Senakulo, e) Flores de Mayo.

119. Ipagpatuloy ang prayer rally para sa Panalangin sa Kapayapaan na kasangkot ang nasa pamahalaan, military, Katoliko at di-Katoliko.

PARA SA KOMISYON NG PAGHUHUBOG

120. Bigyang diin sa programang paghuhubog ng Sambayanan ang mahahalagang aral panlipunan ng Simbahan lalo’t higit ang mga dokumento na nagsasaad ng tungkol sa kapayapaan at ang aral tungkol sa “active non-violence” bilang paraan sa pagtatamo ng kaayusang magdudulot ng kapayapaan.

121. Magkaroon ng tahasang posisyon at malawakang kampanya laban sa abusadong paggamit ng alak/alkohol at iba pang mapanirang bisyo na karaniwang nagbubunga ng di-pagkakaunawaan at kaguluhan.

PARA SA KOMISYON NG PAGLILINGKOD

122. Maging lugar at huwaran ng pagtataguyod sa dangal at halaga ng tao bilang kalarawan ng Diyos at kapatid kay Kristo ang mga naitatag at itatatag na mga BPK (Batayang Pamayanang Kristiyano).

PARA SA KOMISYON NG PAMILYA

123. Pag-ibayuhin at panatilihin ang paggalang at pagkalinga sa mga nakatatanda at kababaihan, pagtutulungan o bayanihan at pagdadamayan.

124. Imulat at turuan ang mga kabataan hinggil sa usaping panlipunan na itaguyod at isabuhay ang tunay na diwa ng kapayapaan ayon sa aral ng Simbahan.

125. Pag-ibayuhin ang programa ng paghuhubog sa mga magulang upang maging huwaran ng kapayapaan sa pamilya.

126. Magkaroon ng programa para sa pamilya na may miyembrong nagtatrabaho sa labas ng bansa upang matulungan sa moral at espirituwal na pangangailangan.

127. Magkaroon ng programa para sa mga bilanggo at miyembro ng kanyang pamilya upang matulungan sa moral at espirituwal na pangangailangan.

128. Tulungan ang mga pamilya ng biktima ng polusyon at karahasan upang matamo ang kapayapaan.

129. Maging masigasig ang bawa’t pamilya sa pakikisangkot sa apostolado ng lokal na Simbahan na nagtataguyod sa kapayapaan.

PARA SA KOMISYON NG KABATAAN

130. Gumawa ng sistematiko at epektibong programa ang Komisyon na magpapatingkad ng pagkakapatiran tungo sa kapayapaan.

131. Hubugin ang mga kabataan upang magkaroon ng ganap na pang-unawa tungo sa malayang pagpapahayag ng saloobin, malayang pagpili at pagpapasiya.

PARA SA EKUMENISMO

132. Magkaroon ng isang malinaw at konkretong programa para sa mabuting pakikipag-ugnayan sa mga kapatid nating di-Kristiyano at di-Katoliko.

133. Itaguyod ang programang pang-ekumenismo at “inter-religious dialogue” na may pag-uunawaan at pagtutulungan tungo sa kapayapaan.

DEKRETO HINGGIL SA SIMBAHAN NG MGA DUKHA

PARA SA DIYOSESIS (Obispo, mga Pari at mga Manggagawa ng Simbahan)

134. Ang Obispo, mga pari, mga relihiyosa, mga lider-layko at mga manggagawa ng Simbahan ay mamuhay at makipamuhay na may kababaang-loob, katapatan, at magsabuhay ng Ebanghelyo ng karukhaan at pagmamahal na may pagkiling sa mga dukha.

135. Manguna ang Parish at Barangay Pastoral Councils para gawing pangunahing programa ang pagbubuo, pagpapatatag, at pagpapalawak ng mga Batayang Pamayanang Kristiyano (BPK) bilang pagsasabuhay ng Simbahan ng mga Dukha.

136. Magkaroon ng malinaw at malawak na mga programa at aktibong ipatupad para sa pagtulong sa mga dukha upang maiangat ang antas ng kanilang kabuhayan.

137. Maging matapat at pantay-pantay na ipatupad ang mga batas o alituntunin sa pagdiriwang ng mga Sakramento at huwag magpadala sa pagtanaw ng utang na loob at impluwensya ng iba.

138. Iugnay ang mga homiliya sa aktwal na kalagayan at pang-unawa ng mga tao lalo na ng mga dukha.

139. Palalimin ang pagkaunawa ng kaparian, lider layko, at mga manggagawang pangsimbahan at buong Sambayanan hinggil sa Simbahan ng mga Dukha at ang pagsasabuhay ng tunay na diwa nito.

140. Hubugin ang mga Batayang Pamayanang Kristiyano (BPK) sa diwa ng kooperatibismo sa liwanag ng Mabuting Balita bilang napakagandang pamamaraan tungo sa demokratiko, makatarungan, maunlad at mapayapang pamumuhay.

141. Maglaan ang Diyosesis at mga Parokya ng sapat na pondo para sa pagsuporta sa pagbubuo ng mga Batayang Pamayanang Kristiyano (BPK) para sa kanilang total human development o ganap na kaunlarang pantao.

142. Ipatupad sa buong Diyosesis ang Parish Self-Sufficiency Program upang ang lahat ng mga mananampalataya ay makapaghandog para sa mga pangangailangan ng Simbahan ayon sa kanilang kakayahan at tuluyan ng maalis ang sistema ng Arancel.

143. Tiyaking kasangkot ang mga dukha sa pagbabalangkas ng mga programa o proyektong pangkabuhayan para sa kanila.

144. Magtatag ng isang “Foundation” na mangingilak at tatanggap ng mga donasyon at siyang magsisilbing daluyan ng tulong para sa mga dukha.

PARA SA PAROKYA

145. Magkaroon ng updating, muling pag-aaral sa kahulugan, layunin at misyon ng BPK (Batayang Pamayanang Kristiyano).

PARA SA KOMISYON NG PAGHUHUBOG

146. Bigyan ng pangunahing pagpapahalaga ang mga dukha sa pakikisangkot sa gawain ng Ebanghelisasyon.

147. Pangunahan ng Lupon ng Paghuhubog ang pagbibigay ng integral faith formation sa mga Parokya lalo na sa mga BPK (Batayang Pamayanang Kristiyano).

148. Palaguin ang kakayanan at katangian ng mga dukha upang maging epektibo sila sa pakikiisa sa gawain ng Ebanghelisasyon.

149. Bigyang diin sa mga programa ng paghuhubog, lalo na sa mga dukha, ang higit na pagpapahalaga sa pagtanggap ng mga sakramento (Binyag, Kasal, atbp), kaysa sa mga magastos na nakasanayang gawi na karaniwang tinuturing na hadlang sa makabuluhang pagtanggap nito.

150. Magkaroon ng programa na magmumulat sa kamalayan ng mga dukha sa kasamaang dulot ng mga bisyo.

PARA SA KOMISYON NG PAGSAMBA

151. Pag-aralan at unawain ang mga simbolo sa mga pagdiriwang ng Simbahan na maaring maghatid ng mensaheng laban sa pagganap ng tinutukoy nating layunin na maging isang Simbahan ng mga Dukha.

152. Paglingkuran ng buong puso kahit na ang mga walang kakayahang magbigay ng kaloob ayon sa itinatadhana ng Arancel.

153. Gawing patakaran na ang mga itatalagang laykong ministro ay hinirang mula sa mga BPK (Batayang Pamayanang Kristiyano).

154. Pag-ibayuhin ang buhay panalangin ng Sambayanan.

155. Tahasang manindigan at magsagawa ng malawakang kampanya at iba pang pagkukusa nang maiwasan ang maluhong pagdiriwang ng mga kapiyestahan sa mga Parokya at epektibong makipag-ugnayan sa lahat ng kinauukulan, upang gawing simple at makabuluhan ang pagdiriwang.

PARA SA KOMISYON NG PAGLILINGKOD

156. Itaguyod ang kapakanan ng mga mahihirap: a) socially poor, b) spiritually poor, c) materially poor, d) physically poor, at tulungan sila sa konkretong paraan.

PARA SA KOMISYON NG KABATAAN

157. Ipamulat sa mga kabataan ang tunay na diwa ng karukhaan at pahalagahan ito.

158. Pag-ibayuhin ang aktibong pakikilahok ng kabataan sa gawain ng Simbahan ng mga Dukha.

PARA SA MGA RELIHIYOSA

159. Ang iba’t ibang Kongregasyon ng mga madre ay magbahaginan at panatilihin ang pangako ng karukhaan at aktibong makisangkot sa buhay at misyon ng Diyosesis at Parokya.