Ang Visita ng San Juan de Marinduque (Sta. Cruz) sa Panahon ng mga Heswita (1622-1768)

Ang 1609 ang tinatayang taon kung kailan itinanim sa bahaging ito ng Marinduque ang Mabuting Balita. Sinikap ng mga Franciscano na buuin ang sambayanang kristiyano ng Sta.Cruz sa loob ng apat na taon. Subalit gaano na kaya ang magagawa nila sa loob ng maikling panahong iyon?

Ang pagtatatag at pagbubuo ng Sambayang kristiyano ng Sta.Cruz ay binalikat ng mga pari at misyonerong Heswita. Sa kanilang panahon, muling itinanim sa puso ng mga taga-Sta. Cruz ang Mabuting Balita, binuhay at pinasiglang muli ang mga dating mananampalataya dito, at pinagbunga ang pananampalataya sa loob ng isa at kalahating daang-taon. Ang tawag sa religious congregation ng mga Heswita ay Society of Jesus (SJ). Ang samahang ito ng mga lalaking relihiyoso ay itinatag ni San Ignazio de Loyola (Inigo Lopez de Loyola).

Paano naman sila napunta sa Pilipinas? Nakita ng mga unang misyonerong Agostino (OSA) ang kahalagahan ng higit na maraming misyonero sa Pilipinas. Narasan nila ang hirap ng pagmimisyon at ang magandang pagtanggap ng nakararaming katutubo sa Mabuting Balita. Dahil dito tinataya nilang sa loob lamang ng maikling panahon ay higit na marami ang mga kristiyano at mga hinuhubog sa pananampalataya (catechumens) kaysa sa mga misyonero. Ipinarating ni Gobernador Guido Lavezares kay Haring Felipe II ng Espana ang naturang kahilingan. Ipinaalam ng Hari sa Viceroy ng Mexico ang nasabing kahilingan upang siya na ang makipag-ugnayan sa Mexican Jesuit Provincial na si Padre Pedro Sanchez. Noong taon 1577, tinalakay sa kapulungan ang nasabing kahilingan na magpadala ng mga misyonerong Heswita sa Pilipinas.

Paano naman nakarating sa Sta.Cruz ang mga Heswitang ito? Ganito ang sinasabi ni, Padre Horacio de la Costa: Isa sa pansamantalang misyon ang Cavite na naging permanenteng misyon at ipinagkatiwala sa mga Heswita (Society of Jesus) noong 1621. Ito ay ang Isla ng Malindig, isinalin sa Kastila na Marinduque. Ito ay sakop ng Arsidiyosesis ng Maynila, na noong namatay ang paring diyosesano (secular clergy) na nakatalaga doon, nakiusap ang Arsobispo Garcia Serrano sa mga Heswita na pamamahalaan ito – samantalang humahanap siya ng ipapalit sa namatay na pari. Hindi siya nakakita ng sinumang ipapalit dito, kaya nga nanatili ang mga Heswita (sa Marinduque) at itinatag ang tatlong bayan ng Boac, Sta. Cruz at Gasan.

Ang pagiging ganap na bayan tulad ng pagkaunawa sa isang bayan ngayon, ay tinatayang nagsimula sa kapanahun ng mga Heswita, taong 1622. Sa table of parish ang mission residences ng mga Heswita noong 1656, makikitang mayroon silang mission areas sa bahagi ng Boac. Sa isa pang table ng misyonerong Heswita sa iba’t-ibang lugar makikitang mula 1659 hanggang 1693 ay mayroong dalawang misyonerong Heswita sa Boac. Noong 1696, naging tatlo ito. Ito marahil ang simula kung kailan nagkaroon ng permanenteng misyonerong Heswita ang Sta. Cruz. Noong 1768, ng paalisin sila sa Pilipinas, malinaw na dalawa pa lamang ang lugal sa Marinduque na mayroong misyonero. Ito ay ang Boac at Sta. Cruz de Napo. Samakatuwid isa nang ganap na bayan ang Sta. Cruz noong taong iyon. Kaya malamang na sa pagitan 1696 hanggang1768 naging pormal ang pagtatayo ng bayan ng Sta. Cruz. (Colin-Pastells III, pp.792-802; De la Costa, pp.435, 438, 603-607).

Upang maisaayos ang lahat ng bagay, hindi angkop paghaluhaluin ang mga pagdiriwang.

Maging malinaw na sa taong 2009, ang ipagdiriwang ay ang ika-apat na daang taon (400) ng KRISTIYANISASYON NG BAYAN NG STA. CRUZ. Ang ika-apat na daang taong (400) anibersaryo ng pagigingPAROKYA (parokya ng Banal na Krus) ay gaganapin pa sa 2022.