ANG DIYOSESIS NG BOAC SA KAPANAHUNAN NG “SEDE VACANTE”

“Sede Vacante” – anu ba ito?

Ang sede vacante ay ang opisyal na termino ng Simbahang Romano Katoliko na ginagamit para tukuyin ang panahon na kung saan ay kasalukuyang walang namumunong Santo Papa dito. Nung mga nakalipas na buwan, nasaksihan natin kung papaano naganap ito ng magretiro ang dating Papa Benito XVI at dahil doon ay nagkaroon ng “bakante o puwang” sa pamunuan ng simbahan. Natapos lamang ang puwang na iyon nang maihalal si Cardinal Jorge Bergoglio bilang panibagong Santo Papa Francisco.  Sa isang mas lokal na sitwasyon, ito ay termino din na ginagamit para tukuyin naman ang panahon na kung saan ang isang lokal na simbahan o yung mas kilala sa opisyal na taguri bilang diyosesis ay walang namumunong Obispo.  Kung literal na uunawain ang terminong ito, nangangahulugan ito ng “upuang bakante” (literal transliteration of the term sede vacante). Dito mas lubos nating mauunawaan ang tinutukoy ng terminong ito- ibig sabihin walang “nakaupo” o yung wala pang nasa katungkulan para mamuno. Ito ay dahil ang “sede” o upuan ay simbolo ng kapangyarihan o pamumuno, kaya nga marahil dun din nanggaling ung mga mas popular at sekular na katawagan sa isang namumuno tulad ng chairman o chairperson. Sa atin sa simbahang lokal o diyosesis, kapag sinabing sede vacante, malinaw na sa atin na ibig sabihin noon ay wala pang nakaupo o nanunugkulang Obispo.  Sa liturhiya, ito din ay malinaw na mapapansin sa mga pagdiriwang sa loob ng simbahang Katedral. Ang simbahang Katedral ang sentrong simbahan sa isang diyosesis dahil dito matatagpuan ang “cathedra” na ibig sabihin din ay ang upuan o “sede” ng Obispo. – ang simbolo ng luklukan ng kanyang kapangyarihan bilang pinuno ng Diyosesis. Sa buong panahong, ang diyosesis ay sumasailalim sa panahon ng sede vacante, ang cathedra o upuan ay pinananatiling bakante at magagamit lamang uli iyon kapag may “iluluklok” nang panibagong Obispo sa isang diyosesis.

Ang Diyosesis ng Boac at ang Sede Vacante: Mga pagkakaganap ng mga pangyayari (Timeline of Events)
Ang pagkakabanghay ng mga pangyayari dito ay nakakumporme sa mga alituntuning itinakda ng batas ng simbahan o Code of Canon Law para sa panahon ng Sede Vacante.  April 8 2013, inanunsyo ang pagkakatalaga sa Obispo Reynaldo Evangelista bilang bagong Obispo ng Diyosesis ng Imus. Sa bisa ng pagkakalipat na ito (transfer) ni Obispo Rey, mula sa pagiging Obispo natin dito sa Diyosesis ng Boac patungo sa pagkakahirang niya bilang Obispo ng Imus, ang diyosesis natin ngaun ay papasok sa panahon ng pagiging sede vacante. Hinihingi ng batas ng simbahan o Canon Law na mula sa petsa ng pagkaka anunsyo (April 8) ay maisagawa ang paglipat sa looban ng dalawang buwan(canon 418 no.1), kaya naman naitakda ang opisyal na paglipat ni Obispo Rey noong June 5 2013. Samantalang hindi pa sumasapit ang June 5, si Obispo Rey ay nagkakaroon na lamang ng kapangyarihang katumbas ng Bikaryo Heneral bilang administrador ng Diyosesis ng Boac hanggang dumating ang araw na kung saan ay pormal syang itatalaga bilang Obispo ng Diyosesis ng Imus (canon 418 no.2). Sa bisa din ng pagbabagong ito, dissolved o pinupugnaw ang kapangyarihan ng Bikaryo Heneral at ng konseho ng kaparian (presbyteral council). Pansamantalang hinalinhan ito ng mga miyembro ng board of consultors na siyang tumuwang naman sa Obispo Rey sa kanyang mga nalabing araw ng panunugkulan hanggang sa sapitin ang araw ng kanyang pagkakatalaga bilang Obispo ng Imus.  Ang mga miyembro ding ito ng board of consultors ang mananatili namang kaagapay ng mahihirang na administrador ng diyosesis sa buong kapanahunang hanggang wala pang itinatalagang obispong papalit kay Obispo Rey dito sa ating diyosesis (canon 419).
Ang sede vacante at ang paghalal ng Administrador ng Diyosesis

Sa pagsapit ng June 5, petsa ng pormal na pagkakaluklok  (Canonical possession) sa Obispo   Rey bilang Obispo ng Imus, kasabay nito ay ang talagang pagpasok na natin sa panahon ng sede vacante. Hinihingi ng batas ng simbahan (cnon 421) na sa looban ng walong (8) araw mula June 5 ay magpulong ang mga miyembro ng board of consultors para maghalal ng siyang tatayo at manunungkulan bilang administrador ng Diyosesis ng Boac. Dahil kung hindi ito magagawa sa looban ng panahong itinakda, ang Obispo Metropolitano o sa ating sitwasyon ay ang Arsobispo ng Arkidiyosesis ng Lipa ang syang mamamagitan upang humirang ng magiging administrador (canon 421,no.2.)

Ilang mga pamantayan ang hinihingi ng batas ng simbahan bilang kuwalipikasyon ng ihahalal na administrador. (Canon 425) dapat ay pari na higit sa 35 taong gulang ang edad at maipagkakamapuri ang katangian sa usapin ng tamang doktrina ng pananampalataya (outstanding for doctrine) at masinop sa gawain ng pagdedesisyon (prudence)
Noong araw din ng June 5, sa pagpupulong na isinagawa ng mga miyembro ng board of consultors ay naisagawa ang paghalal sa magiging administrador ng Diyosesis ng Boac. Buong kababaang loob at sa pamamagitan ng pagpapahayag ng pananampalataya (profession of faith) ay pormal na tinanggap ni Reb P. Elino P. Esplana ang pagkakahalal sa kanya.
Ang administrador ang magsisilbing pansamantalang punong tagapangalaga ng diyosesis sa panahon ng sede vacante. Sa looban ng nasabing panahon, nasa responsibilidad ng administrador na siguraduhing walang mga ilulunsad, gagawin at idedeklarang mga pagbabago (nihil innovetur) na maaaring maglagay sa ikapapahamak o ikapangunguna ng mga pagdedesisyong tanging para sa Obispo lamang. Maging ang mga opisyal na dokumento ng curia ng simbahan ay nasa pag iingat din niya at sisiguraduhing walang mababago, madadagdag o maibabawas o maiaalis sa mga laman nito. Siya rin ay pansamantalang sasakop sa mga Gawain ng Obispo, katulad ng paggawad ng Sakramento ng Kumpil, pagsasakatuparan ng mga Misa pro populo, pagdalo sa pagpupulong ng Kalipunan ng mga Obispo(CBCP), pangunguna sa board of consultors na siyang magigi niyang pinakang katuwang sa pamamalakad sa diyosesis habang panahon ng sede vacante. Natatapos ang kanyang panunugkulan bilang administrador sa pagkakatalaga naman ng syang magiging panibagong Obispo ng diyosesis ng Boac.
Sa malaon man o madaling panahon, ito ang nilalakbay nating panahon ng sede vacante dito sa ating diyosesis. Patuloy po tayong magdalanginan para sa bawat isa, lalo na para sa ating administrador na nawa ay matiwasay at sama sama nating maitaguyod ang simbahan nating ito ng Diyosesis ng Boac.